Mái ngói âm dương: nguồn gốc, ý nghĩa, bản người Tày

Mr Quyền - Santiago · Biên tập: Slight Module · Cập nhật 03/11/2026 · 5 phút đọc

Trả lời nhanh: Mái ngói âm dương, miền Trung và Nam Bộ còn gọi là ngói lưu ly, gồm ngói âm lật ngửa, ngói dương úp lên và diềm trang trí mép mái. Kiểu ngói này có ở nước ta từ khoảng thời Lý, Trần, dùng nhiều ở đình chùa, cung điện, lăng tẩm, nay còn thấy ở bản người Tày Bắc Sơn, phố cổ Hội An, Đại Nội Huế. Ngói nhựa âm dương Santiago giữ dáng mái cổ nhưng nhẹ, không rêu, lợp nhanh.

1. Ngói âm dương là gì?

Gọi là âm dương vì mái lợp theo cặp: một viên ngửa, một viên úp. Ở miền Trung và Nam Bộ, người ta hay gọi là ngói lưu ly, theo lớp men phủ ngoài viên ngói. Xem quy cách, phụ kiện: ngói nhựa âm dương Santiago.

Ngói âm: mặt lõm, đặt ngửa, làm rãnh thoát nước.
Ngói dương: mặt lồi, úp lên che khe giữa hai hàng ngói âm.
Diềm âm, diềm dương: phần trang trí ở mép mái, hình dáng hợp với từng loại ngói.

Công trình kiến trúc ngói âm dương

Công trình kiến trúc ngói âm dương

Mái lợp ngói âm dương

Mái lợp ngói âm dương

Kiến trúc thi công ngói âm dương

Kiến trúc thi công ngói âm dương

2. Mái hiên dọc hành lang lợp ngói âm dương trông ra sao?

Cảnh quay từ hành lang: thợ trên giàn đặt các tấm ngói âm dương đỏ cam lên đòn tay của mái hiên. Chữ trên màn hình nhắc ghép tấm số 1 với tấm số 3, mái dài hơn thì chèn tấm số 2, khung cuối là mái đã lợp xong.

Cách thi công ngói âm dương và mái lợp xong (video Tôn Ngói Nhựa Santiago trên YouTube).

3. Ngói âm dương có nguồn gốc từ đâu?

Kiểu ngói ngửa úp xen kẽ có từ lâu ở kiến trúc Á Đông. Ở nước ta, ngói âm dương có từ khoảng thời Lý, tiếp tục được dùng thời Trần, Lê, chủ yếu ở đình chùa, hoàng cung, lăng tẩm nhờ hoa văn tỉ mỉ. Ngày nay kiểu mái này vẫn phổ biến ở miền Trung, Nam Bộ và nhiều làng cổ miền Bắc.

4. Tấm ngói âm dương ra khỏi máy trông thế nào?

Cảnh trong xưởng: tấm ngói âm dương vừa ra khỏi máy, công nhân xếp và chuyển tấm đi. Các tấm trong video có màu xám đen và màu đỏ.

Sản xuất ngói âm dương PVC trang trí (video Tôn Ngói Nhựa Santiago trên YouTube).

5. Mái ngói âm dương mang ý nghĩa gì?

Hai hàng ngói ngửa, úp đan vào nhau tượng trưng cho sự hòa hợp âm dương, gia đình êm ấm. Ở các bản người Tày vùng Bắc Sơn, Lạng Sơn, những mái ngói âm dương phủ rêu được giữ qua nhiều đời, thành nét riêng của nhà sàn, nhà đất trong bản.

6. Những kiến trúc ngói âm dương nổi tiếng ở Việt Nam

Phố cổ Hội An

Phố cổ Hội An mái ngói âm dương

Phố cổ Hội An mái ngói âm dương

Ngói âm dương phố cổ

Ngói âm dương phố cổ

Phố cổ Hội An

Phố cổ Hội An

Kiến trúc cung đình Huế

Kiến trúc cung đình Huế

Cổng công viên, khu du lịch

Cổng vào công viên Châu Á

Cổng vào công viên Châu Á

7. Mái hiên cửa sổ dài 1,2 m ghép tấm ngói âm dương ra sao?

Trả lời một khách cần mái hiên dài 0,8 m, 1 m và 1,2 m, người hướng dẫn xếp chồng các tấm ngói âm dương màu xám ngay tại xưởng để cho thấy cách nối tấm.

Lắp mái hiên ngói âm dương dài 1 m hoặc hơn (video Tôn Ngói Nhựa Santiago trên YouTube).

8. Ngói nhựa âm dương giải quyết gì cho mái cổ?

Ngói đất nặng, dễ vỡ, bám rêu. Ngói nhựa âm dương Santiago làm từ PVC/ASA nhiều lớp, giữ dáng mái cổ nhưng nhẹ, chống thấm, khó cháy lan, giảm khoảng 80% tiếng mưa, mặt ASA giữ màu khoảng 30 năm.

Mái ngói cổ	Ngói nhựa âm dương
Ngói âm, ngói dương từng viên	Tấm ép sẵn cả hàng âm và dương
Diềm âm, diềm dương	Đầu tấm có diềm, thêm đuôi rồng
Bờ nóc xây vữa	Nóc–sườn âm dương bắt vít

Thi công ngói âm dương

Thi công ngói âm dương

Bộ phụ kiện ngói âm dương

Bộ phụ kiện ngói âm dương

Mô hình lợp ngói âm dương bằng nhựa

Mô hình lợp ngói âm dương bằng nhựa

Công trình dùng ngói âm dương

Cổng nhà, mái hiên, nhà thờ họ, tiểu cảnh sân vườn. Xem ngói âm dương Santiago sản xuất tại Việt Nam và ngói âm dương phong cách Nhật.

Cổng nhà lợp ngói âm dương

Cổng nhà lợp ngói âm dương

Mái lợp âm dương trang trí khuôn viên nhà

Mái lợp âm dương trang trí khuôn viên nhà

9. Câu hỏi thường gặp

Vì sao ngói âm dương còn gọi là ngói lưu ly?

Vì viên ngói cổ phủ lớp men bóng bên ngoài, người miền Trung, Nam Bộ gọi là lưu ly.

Ngói âm dương có từ khi nào ở Việt Nam?

Từ khoảng thời Lý, tiếp tục được dùng thời Trần, Lê ở đình chùa, cung điện.

Ngói âm dương có giống ngói cổ không?

Giữ dáng hàng ngửa, úp và diềm như ngói cổ, nhìn từ dưới lên khó phân biệt.

Ngói âm dương bằng nhựa giá bao nhiêu?

Giá ngói âm dương tính theo tấm, thay đổi theo cỡ tấm (40, 60 hay 80 cm), màu, số lượng và nơi giao; phụ kiện tính riêng. Gửi kích thước mái qua Zalo 0932 411 006 để được báo giá trong ngày.